تبلیغات
نوای خوش تاک - ایران و تات ها

زبان «تاتی»، یكی از گونه های زبانی ایران است كه در معرض خطر نابودی قرار دارد.
به گزارش «میراث خبر»، به دلیل در خطر بودن زبان تاتی در سراسر ایران و تاخیری كه در شناسایی، ثبت و مطالعه گونه های تاتی رایج در كشور ایران ایجاد شده است، به زودی «اطلس گونه های تاتی كشور ایران»، به همت پژوهشكده زبان و گویش سازمان میراث فرهنگی كشور تدوین خواهد شد. .

به گفته كارشناسان، جزیره های تات نشین پراكنده در سرتاسر خاك ایران، از جنبه مطالعات زبان شناختی، جزو اجتماعات زبانی بسیار مهم معرفی شده است كه دارای دو ویژگی اصلی هستند: خویشاوندی آنها با گونه های زبانی مختلف كه گاه بسیار از یكدیگر دور هستند و دوم تاثیری است كه ساختار آنها بر تاریخ زبان فارسی و دیگر گونه های رایج زبان در كشور ایران گذاشته است.

دكتر «سعید عریان»، رییس پژوهشكده زبان و گویش گفت: «مركزیت زبان تاتی آذربایجان شرقی _ استان اردبیل _ امروز بوده است كه به دلیل مهاجرت تات نشینان به نقاط دیگر، از جمله استان قزوین در سراسر كشور پراكنده شدند. در برخوردهای زبانی كه بین جزیره های تات نشین و گونه های زبانی رایج در نواحی محاط بر آنها روی داده، گونه تاتی معمولا به «زبان زیرین» و «قشر زیرینی» تبدیل شده كه به شدت مورد تهاجم «زبان زبرین» مجاور واقع شده است. این تهاجم، مردمان آبادی های تات نشین را وادار ساخته كه برای ایجاد ارتباط زبانی با نواحی مجاور گونه های زبانی رایج در آن نواحی را یاد بگیرند و آن گونه ها را به فرزندان خود نیز بیاموزند. در نتیجه اكنون در بسیاری از آبادی هایی كه به عنوان آبادی های تات نشین شناخته می شود، دیگر اثری از زبان تاتی مشاهده نمی شود
به گفته وی وضعیت نمونه های موجود نشان می دهد كه در استان آذربایجان شرقی گویش تاتی به شدت در معرض خطر است و نیمی از روستاهایی كه در برآوردهای اولیه، به عنوان تنها آبادی های تات نشین استان معرفی شده بودند، فاقد افرادی هستند كه مسلط به زبان تاتی باشند. به طوری كه در یكی از آبادی ها تنها یك نفر می تواند به این زبان به شكل صحیح صحبت كند.

عریان گفت: «در استان آذربایجان شرقی، تنها یك آبادی دور افتاده با بیش از ده خانوار جمعیت، به عنوان تنها آبادی نسبتا بزرگ تات نشین استان شناسایی شده است
بر پایه این گزارش در شهرستان خلخال از استان اردبیل، به دلیل همجواری با استان گیلان و مناطق تالش نشین، گونه های تاتی، به میزان بیشتری حفظ شده اند؛ اما اهالی باز هم برای ایجاد ارتباط زبانی، مجبورند به میزان چشمگیری، گونه های تركی، گیلكی، فارسی و تالشی بیاموزند.

رییس پژوهشكده زبان و گویش دلیل نابودی زبان تاتی را در مهاجرت بی رویه مردم از روستاهای تات نشین به شهرهای بزرگی چون ارومیه، تبریز، تهران، كرج و رشت می داند.

گروه پژوهش زبان و گویش رایج، پس از تكمیل بانك اطلاعات گویشی مربوط به گونه های تاتی كه به طور عمده در استان های قزوین، اردبیل، آذربایجان شرقی، مركزی و زنجان رواج دارند و برخی گونه های خویشاوند با آن، در حال حاضر سرگرم تحلیل اطلاعات به دست آمده برای تدوین اطلس گونه های تاتی ایران هستند.